|
Maliye
Bakanlığından:
GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ
(SERİ NO: 264)
4/4/2007 gün ve 26483 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan 5615 sayılı Kanunla, 193 sayılı Gelir
Vergisi Kanununun Esnaf Muaflığı başlıklı 9 uncu ve Değer Artışı
Kazançları başlıklı mükerrer 80 inci maddelerinde yapılan
değişikliklerle, yürürlükten kaldırılmış bulunan Ücretlilerde
Vergi İndirimi başlıklı mükerrer 121 inci maddesine ilişkin
olarak aşağıdaki açıklamalar yapılmıştır.
1. Yasal Düzenleme
5615 sayılı Kanunla, 193 sayılı
Gelir Vergisi Kanununun;
- 9 uncu maddesinin birinci
fıkrasının (6) numaralı bendi, “6.
Evlerde kullanılan dikiş, nakış, mutfak robotu, ütü ve benzeri
makine ve aletler hariç olmak üzere, muharrik kuvvet kullanmamak
ve dışarıdan işçi almamak şartıyla; oturdukları evlerde imal
ettikleri havlu, örtü, çarşaf, çorap, halı, kilim, dokuma
mamûlleri, kırpıntı deriden üretilen mamûller, örgü, dantel, her
nevi nakış işleri ve turistik eşya, hasır, sepet, süpürge,
paspas, fırça, yapma çiçek, pul, payet, boncuk işleme, tığ örgü
işleri, ip ve urganları, tarhana, erişte, mantı gibi ürünleri
işyeri açmaksızın satanlar. Bu ürünlerin, pazar takibi suretiyle
satılması ile ticarî, ziraî veya meslekî faaliyetleri
dolayısıyla gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olanların
düzenledikleri hariç olmak üzere; düzenlenen kermes, festival,
panayır ile kamu kurum ve kuruluşlarınca geçici olarak
belirlenen yerlerde satılması muaflıktan faydalanmaya engel
değildir.” şeklinde,
- Anılan maddenin mülga ikinci
fıkrasından sonra gelen üçüncü fıkrası,
“Ticarî, ziraî veya meslekî kazancı dolayısı ile
gerçek usûlde Gelir Vergisine tâbi olanlar ile yukarıda sayılan
işleri Gelir ve Kurumlar Vergisi mükelleflerine bağlılık arz
edecek şekilde yapanlar esnaf muaflığından faydalanamazlar.”
şeklinde,
- Mükerrer 80 inci maddesinin
birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde yer
alan “dört yıl içinde” ibaresi “beş yıl içinde” olarak,
Değiştirilmiş ve
ücretlilerde vergi indirimi
başlıklı mükerrer 121 inci maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.
2. Gelir Vergisi Kanununun 9
uncu Maddesiyle İlgili Düzenlemeler
2.1. Evlerde Kullanılması Esnaf
Muaflığının Kaybedilmesine
Engel Olmayacak Makine Ve
Aletler
Gelir Vergisi Kanununun Esnaf
Muaflığı başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6)
numaralı bendinde yapılan değişiklikle, evlerde
kullanılan dikiş, nakış, mutfak robotu, ütü ve benzeri makine
ve aletler, muharrik kuvvet kapsamından çıkartılmış ve böylece
söz konusu makine ve aletlerin kullanılmasının muafiyetten
yararlanmaya engel olmaması sağlanmıştır.
Örneğin Bayan (A)’nın,
evinde dikiş ve nakış makinesini kullanmak suretiyle imal ettiği
örgü ve nakış işlerini satması faaliyeti, esnaf muaflığı
kapsamında değerlendirilecektir.
Ancak, evlerde sanayi tipi veya seri üretim
yapabilen makine ve aletleri kullanmak suretiyle kazanç elde
edenler esnaf muaflığı kapsamında değerlendirilmeyecektir.
2.2. Esnaf Muaflığı Kapsamında
Evlerde Üretilebilecek
Ürünler
Gelir Vergisi Kanununun Esnaf
Muaflığı başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6)
numaralı bendinde yapılan diğer bir düzenlemeyle, esnaf muaflığı
kapsamında evlerde üretilebilecek malların sayısı artırılmış
bulunmaktadır.
Mevcut bentte yer alan ürün
çeşitlerine ilave olarak, kırpıntı deriden üretilen mamuller,
tarhana, erişte, mantı, her nevi pul, payet, boncuk işleme, tığ
örgü işleri gibi ürün ve mamullerin üretim ve satışıyla iştigal
edenler de esnaf muaflığı kapsamına alınmıştır.
Muafiyet kapsamındaki ürünler,
bentte yer alan ürünlerle sınırlı olmayıp bu ürünlere benzerlik
gösteren diğer ürünleri aynı şartlarla üretip satanlar da esnaf
muaflığı kapsamında değerlendirilecektir.
Örneğin Bayan (B)
nin, evinde ürettiği tarhanayı,
kurumlar vergisi mükellefi (Z) A.Ş.’ne satması halinde Bayan
(B), elde ettiği bu gelir dolayısıyla esnaf muaflığı kapsamında
değerlendirilecektir. Ancak (Z) A.Ş., Gelir Vergisi Kanununun 94
üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan vergi
tevkifatı yapacaklar arasında
sayılmış olduğundan, Bayan (B)’ye yaptığı ödeme nedeniyle gider
pusulası düzenlemek ve anılan maddenin (13) numaralı bendinin
(a) alt bendi uyarınca da gelir vergisi
tevkifatı yapmak zorundadır.
Diğer taraftan, anılan bentte
sayılan emtianın imali için ödenen hizmet bedelleri de (ücrete
ilişkin unsurları taşımamak kaydıyla) bu bent kapsamında
değerlendirilecektir.
2.3. Evlerde Üretilen Ürünlerin
Satışının Yapılacağı Yerler
Söz konusu bentte yapılan başka bir
düzenlemeyle de emeğe dayalı ürünlerin esnaf muaflığından
yararlananlarca pazarlanmasında kolaylık sağlanmıştır. Muafiyet
kapsamında bulunanlar, evlerde Kanunun öngördüğü makine ve
aletler dışında başka makine ve alet kullanmadan kendi el
emekleriyle imal ettikleri ürünleri;
- Bir işyeri açmaksızın,
- Dernekler, vakıflar, sendikalar
ve meslek odalarınca düzenlenenler dahil olmak üzere düzenlenen
kermes, festival ve panayırlarda (Gelir ve Kurumlar Vergisi
mükelleflerince düzenlenenler hariç),
-Kamu kurum ve kuruluşlarınca
geçici olarak belirlenen yerlerde
satabilecekler ve esnaf
muaflığından yararlanmaya devam edebileceklerdir.
Öte yandan evlerde üretilen
ürünlerin; pazar takibi suretiyle satışını yapanlar,
Gelir ve Kurumlar Vergisi
mükelleflerince düzenlenen
kermes, festival ve panayırlarda
satışını yapanlar ile
Kamu
kurum ve kuruluşlarınca devamlılık arz edecek şekilde belirlenen
yerlerde
satışını yapanlar, esnaf muaflığından faydalanamayacaktır.
2.4. Gelir Vergisi Kanununun 9
uncu Maddesinin Uygulamasında Devamlılık Unsurunun Kaldırılması
Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu
maddesinin üçüncü fıkrasında, 5615 sayılı Kanunla
değişiklik yapılmadan önce, esnaf muaflığı kapsamında sayılan
işlerin gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerine devamlılık ve
bağlılık arz edecek şekilde yapılması halinde muafiyetin
kaybedileceği hükmü yer almaktaydı. 5615 sayılı Kanunla yapılan
değişiklikle “devamlılık” ibaresi fıkra metninden
çıkartılmıştır.
Buna göre, esnaf muaflığı
kapsamında sayılan işlerin gelir ve kurumlar vergisi
mükelleflerine bağlılık arz etmeyecek şekilde devamlı olarak
yapılması muafiyetten yararlanmaya engel teşkil etmeyecektir.
Örneğin Bayan (F), evinde tığ ile
ürettiği dantelleri (X) firmasına satmakta ve bu faaliyeti (X)
firmasına devamlı olarak yapmaktadır. Bayan (F), bu
faaliyetinden dolayı esnaf muaflığından yararlanacak olup, (X)
firması, Bayan (F)’ye yaptığı ödeme nedeniyle gider pusulası
düzenlemek ve Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin (13)
numaralı bendinin (a) alt bendi uyarınca da gelir vergisi
tevkifatı yapmak zorundadır.
2.5. Vergi
Tevkifatı
Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu
maddesinin son fıkrasında, “Bu muaflığın, 94 üncü madde uyarınca
tevkif suretiyle kesilen vergiye şümulü yoktur.” hükmü yer
almakta olup, anılan kanunun 94 üncü maddesinin birinci
fıkrasında sayılanlar, esnaf muaflığından yararlananlara
yaptıkları ödemeler üzerinden vergi
tevkifatı yapmak zorundadırlar.
3. Ücretlilerde Vergi İndirimi
Uygulamasının Kaldırılması
5615 sayılı Kanunun 31 inci
maddesiyle Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 121 inci
maddesi 01/01/2007 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten
kaldırılmış olduğundan, ücretliler bu tarihten geçerli olmak
üzere, almış oldukları belgeleri vergi iadesi amacıyla
saklamayacaklardır.
Ücretlilerde vergi indirimi
uygulaması yürürlükten kaldırılmış olmakla birlikte, mükellef
olmayanların, satın aldıkları mallar ve hizmetler için belge
almamaları halinde, adlarına 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 353
üncü maddesinin (3) numaralı bendi uyarınca özel usulsüzlük
cezası kesilecektir.
5615 sayılı Kanunun geçici 2
nci maddesi uyarınca, ücretlilerin
2006 yılına ilişkin olarak 2007 yılında ödeyecekleri gelir
vergisinden mahsup edilecek vergi indirimiyle ilgili işlemler,
Gelir Vergisi Kanununun yürürlükten kaldırılan mükerrer 121 inci
maddesi hükümlerine göre sonuçlandırılacaktır.
Öte yandan, yürürlükten kaldırılan
ücretlilerde vergi indirimi yerine 5615 sayılı Kanunun 2
nci maddesiyle 01/01/2008 tarihinden
itibaren elde edilecek gelirlere uygulanmak üzere asgarî geçim
indirimi esası getirilmiştir. Yapılan düzenlemeye göre; ücretin
elde edildiği takvim yılı başında geçerli olan ve sanayi
kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan
asgarî ücretin yıllık brüt tutarının; mükellefin kendisi
için % 50’si, çalışmayan ve herhangi bir geliri olmayan
eşi için % 10’u, çocukların her biri için ayrı
ayrı olmak üzere; ilk iki çocuk için
% 7,5 diğer çocuklar için % 5’i olarak belirlenen tutarın, 103
üncü maddedeki gelir vergisi tarifesinin birinci gelir dilimine
uygulanan oranla çarpılmasıyla bulunan tutar (asgari geçim
indirimi tutarı), hesaplanan vergiden mahsup edilebilecektir.
4. Mal ve Hakların 5 Yıl İçinde
Elden Çıkarılmasında Değer Artış Kazancı
Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 80
inci maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde yer
alan düzenlemeye göre; iktisap şekli ne olursa olsun ( ivazsız
olarak iktisap edilenler hariç) 70 inci maddenin 1, 2, 4 ve 7
numaralı bentlerinde yazılı mal (gerçek usulde vergiye tabi
çiftçilerin zirai istihsalde kullandıkları
gayrimenkuller dahil) ve hakların, iktisap tarihinden
başlayarak dört yıl içinde elden çıkarılmasından doğan kazançlar
değer artışı kazancı olarak gelir vergisine tabi tutulmaktaydı.
5615 sayılı Kanunun 5 inci
maddesiyle anılan Kanunun mükerrer 80 inci maddesinin (6)
numaralı bendinde yapılan değişiklikle, anılan bentte sayılan
mal ve hakların elden çıkarılmasında değer artışı kazancı olarak
değerlendirilecek süre, iktisap tarihinden itibaren, 4 yıldan 5
yıla çıkarılmıştır.
Ancak, Gelir Vergisi Kanununa
eklenen geçici 71 inci maddeyle,
01/01/2007
tarihinden önce iktisap edilmiş olan anılan mal ve hakların
elden çıkarılmasından doğan kazançların vergilendirilmesinde
dört yıllık süre esas alınacaktır.
Tebliğ olunur. |
