BAŞKASI ADINA KAYITLI ELEKTRİK, SU VE TELEFON FATURALARININ GİDER KAYDEDİLİP EDİLEMEYECEĞİ VE KATMA DEĞER VERGİLERİNİN İNDİRİM KONUSU YAPILIP YAPILAMAYACAĞI

Ülkemizde işletmeler kiraladıkları veya satın aldıkları işyerlerinde faaliyetlerini yürütürken bu işyerine ait elektrik, su ve telefon aboneliklerini kendi adlarına yapma konusunda ihmalkâr davranmaktadırlar. Dolayısıyla fiilen işletmeler tarafından kullanılan elektrik, su ve telefonların faturaları başkasının adına düzenlenmektedir. Başkaları adına düzenlenen bu tür faturaların işletme hesaplarına gider kaydedilmesi ve faturalarda yer alan Katma Değer Vergilerinin indirim konusu yapılması hususunda tereddütler ortaya çıkmaktadır. Ortaya çıkan bu tereddütler vergi idaresinin görüşlerinde de yaşanmaktadır.

Vergi idaresi değişik zamanlarda konu ile ilgili olarak verdiği muktezalarda farklı görüşler ortaya koymuştur. İstanbul Defterdarlığınca verilen 23.09.2003 tarih ve 13127 sayılı ve 08.12.2003 tarih ve 16305 sayılı muktezalarda başkaları adına düzenlenen faturaların gider kaydedilemeyeceği belirtilmiştir. Gider yazılmamasının gerekçesi olarak da 213 sayılı V.U.K.’ nun 227 ve 230. maddeleri gösterilmiştir.

          Yine İstanbul Defterdarlığınca verilen 26.02.2004 tarih ve 2202 sayılı ve 02.04.2004 tarih ve 4964 sayılı muktezalarda ise faturalar başka şahıslar adına kayıtlı olmakla beraber bunların kullanıldığının ilgili kurumlardan alınacak belgeler ile tevsik edilmesi halinde gider kaydedilebileceği belirtilmiştir. İlgili kurumlardan alınması gereken yazının nasıl olması gerektiği belirtilmemiştir. İlgili kurumdan (x) abone numaralı elektrik sayacı (Y) adına kayıtlı olup fiilen (Z) tarafından kullanılmaktadır, şeklinde bir yazı alınmasının pek mümkün olmayacağı kanısındayım. Alınacak yazıda fiili kullanıcı ile ilgili bir bilgi büyük ihtimalle bulunmayacaktır. Dolayısıyla alınacak yazılarda elektrik, su ve telefonun hangi adreste ve kimin adına kayıtlı olduğunun dışında başka bir bilginin alınması pek mümkün olmayacaktır. Bu bilgiler de zaten mevcut faturalarda da yer almaktadır. Konuya bu açıdan bakmak problemin çözümüne tatminkar bir yaklaşım sağlamayacaktır.

          Aynı konu ile İzmir Defterdarlığı tarafından verilen 14.05.2005 tarih ve 2458 sayılı muktezada ise kiralanan gayrimenkul sahibi adına düzenlenen elektrik ve su faturalarının gider olarak kayıtlara alınmasının mümkün olduğu açıklanmıştır. Gider yazılabilmesinin yasal gerekçesi olarak da 213 sayılı V.U.K.’ nun 3. maddesinde yer alan “vergilendirme vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti esastır.” hükmü gösterilmiştir. Aynı muktezada başkası adına kayıtlı telefonlara ait faturaların ise gider kaydedilemeyeceği açıklanmıştır. 

          İlgili muktezadaki elektrik ve su giderleri ile ilgili olarak İzmir Defterdarlığı’nın yaklaşımı son derece gerçekçidir. 213 sayılı V.U.K.’ nun 3. maddesinde yer alan hükme göre kiralanan işyerine ait elektrik ve su giderlerine ait faturalar başkasının adına da olsa gider yazılması gerekir. Ama aynı şekilde aynı adreste bulunan sabit telefon için İzmir Defterdarlığının görüşüne katılmak mümkün değildir. Sabit telefon faturalarının da elektrik ve su faturaları ile aynı paralelde mütalaa edilmesi ve gider kaydedilebilmesi gerekir.

          Aynı durumda olan cep telefonları için sabit telefonlara benzer yorum yapmak pek mümkün değildir. Çünkü cep telefonlarının sabit kullanım yeri söz konusu değildir. Kimin tarafından, nerede ve hangi amaçla kullanıldığının tespit edilebilmesi son derece güçtür. Bu konuda Maliye Bakanlığı Gelirler Genel Müdürlüğü tarafından verilen 24.03.1999 tarih ve 11976 sayılı muktezada işletme aktifinde kayıtlı olmayan cep telefonuna ilişkin haberleşme giderlerinin gider kaydedilmesinin mümkün olmadığı açıklanmıştır.

          Diğer yandan başkası adına düzenlenmiş elektrik, su ve telefon faturalarında yer alan Katma Değer Vergisinin indirim konusu yapılıp yapılamayacağı da ayrı bir tartışma konusu olarak ortaya çıkmaktadır. İndirilemeyecek Katma Değer Vergisi 3065 sayılı KDVK’ nun 30. maddesinde sayılmıştır. Bu maddenin (d) bendinde “Gelir ve Kurumlar Vergisi kanunlarına göre kazancın tespitinde indirim kabul edilmeyen giderler dolayısıyla ödenen katma değer vergisi” sayılmıştır. Yukarıda başkası adına düzenlenmiş elektrik, su ve telefon faturalarının 213. sayılı V.U.K.’ nun 3. maddesi gereğince gider olarak kayıtlara alınabileceği açıklanmıştır. Bu durumda gelir ve kurumlar vergisi kanunlarına göre kazancın tespitinde indirim olarak kabul edilen faturalarda yer alan katma değer vergilerinin de indirim konusu yapılabilmesi gerekmektedir.

          Uygulamada farklı yaklaşımlar ile karşılaşılmaktadır. Bu yaklaşımlardan birincisi faturaların gider kaydedilmesi ve katma değer vergilerinin indirim konusu yapılması; ikinci yaklaşım faturaların katma değer vergisi dahil tutarının gider olarak kaydedilmesi ve üçüncü yaklaşım ise fatura bedellerinin gider olarak kaydedilmesi, katma değer vergilerinin ise kanunen kabul edilmeyen gider olarak kaydedilmesi şeklinde ortaya çıkmaktadır. Üçüncü yaklaşımda yer aldığı gibi bir faturanın bedelini gider olarak kayıtlar alırken katma değer vergisinin kanunen kabul edilmeyen gider olarak kaydetmenin hiçbir mantıklı açıklaması yoktur. Katma değer vergisi dahil tutarın gider yazılması halinde ise katma değer vergisi kadar fazladan gider kaydedilmiş olacaktır. Doğru uygulama fatura bedellerinin gider kaydedilmesi ve katma değer vergilerinin de indirim konusu yapılması olacaktır.