|
1.1.2006’dan
İtibaren Yatırım İndirimi İstisnası Uygulaması
Bilindiği üzere 8
Nisan 2006 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 5479 sayılı Kanunla
Gelir Vergisi Kanununun “yatırım indirimi”ne ilişkin 19 ncu maddesi
yürürlükten kaldırılmış, aynı Kanuna eklenen geçici 69 ncu madde ile
kaldırılan yatırım indirimi istisnasına ilişkin geçiş hükümleri
düzenlenmiştir. Bu hükümler 1.1.2006 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Diğer bir deyişle yatırım indirimi uygulaması, 1.1.2006 tarihinden
itibaren vergi sistemimizden kaldırılmıştır.
Gelir Vergisi
Kanununa eklenen geçici 69’ncu maddede;
a)
2005
yılından devreden yatırım indirimi istisnası tutarları,
b) 24.4.2003
tarihinden önce yapılan müracaatlara istinaden düzenlenen yatırım
teşvik belgeleri kapsamında, 1.1.2006 tarihinden sonra yapılacak
yatırımlar nedeniyle hesaplanan yatırım indirimi istisnası
tutarları,
c) Gelir
Vergisi Kanununun mülga 19 uncu maddesi kapsamında 1.1.2006
tarihinden önce başlanan yatırımlarla ilgili olarak, bu tarihten
sonra yapılan ve önceden başlanan yatırımla iktisadi ve teknik
bakımdan bütünlük arz eden yatırımlar nedeniyle hesaplanan yatırım
indirimi istisnası tutarları,
Sadece 2006, 2007
ve 2008 yıllarına ait kazançlardan indirilebilecektir.
2006, 2007 ve 2008
yıllarında yapılacak yatırım indirimi istisnası uygulamasının
şartları şöyledir:
a) 24.4.2003
tarihinden önce yapılan müracaatlara istinaden düzenlenen yatırım
teşvik belgeleri kapsamında başlanılmış yatırımlar, Gelir Vergisi
Kanununun 4842 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki ek 1,
2, 3, 4, 5 ve 6 ncı maddeleri çerçevesinde yapılmaya ve yatırım
indirimi istisnası tutarı ve stopaj yükümlülüğü bu hükümlere göre
uygulanmaya devam edilecektir.
b) Gelir
Vergisi Kanununun mülga 19 uncu maddesi kapsamında 1.1.2006
tarihinden önce başlanan yatırımlarla ilgili olarak, bu tarihten
sonra yapılan ve önceden başlanan yatırımla iktisadi ve teknik
bakımdan bütünlük arz eden yatırımlar için 31.12.2005 tarihi
itibariyle 19’ncu maddenin yürürlükten kalkmadan önceki hükümleri
uygulanacaktır.
c) 1.1.2006
tarihinden sonraki kazançlardan yatırım indirimi istisnası tutarı
düşüldüğünde, kurumlar vergisi mükellefleri için 31.12.2005 tarihi
itibariyle geçerli olan % 30 kurumlar vergisi oranı uygulanacaktır.
İhtilaf Konusu
Olabilecek Düzenlemeler
5479 sayılı
Kanundaki bazı düzenlemelerin genel hukuk ilkelerine ve bu bağlamda
Anayasaya uygunluğu tartışmalı olup düzenlemenin iptali amacıyla
Anayasa Mahkemesine başvurulmuştur.
Yasada hukuki
ihtilaf konusu olabilecek düzenlemeler şunlardır:
a) 5479
sayılı Kanun 8 Nisan 2006 tarihli Resmi Gazetede yayımlanmış ancak
Gelir Vergisi Kanunundaki yatırım indirimi hükümlerini kaldıran
maddesi 1.1.2006 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir. 01.01.2006
- 08.04.2006 tarihleri arasında yürürlükte bulunan GVK’nun 19’ncu
madde hükümlerine göre yatırım yapıp yatırım indirimi istisnasından
faydalanmayı düşünen mükellefler mağdur olmuşlardır.
b) 31.12.2005
tarihi itibariyle devreden yatırım indirimi tutarı bulunan veya bu
tarihten önce yatırıma başlayıp halen devam eden yatırımı bulunan
mükellefler yatırıma başladıklarında yatırım indirimi tutarlarını
kazançlarından süresiz olarak indirebileceklerini hesaplarken, bu
düzenleme ile istisna tutarlarının indirimi sadece üç yıl süre ile
sınırlandırılmıştır.
c) Bu
üç yıllık sürede istisnadan faydalanan mükellefler, vergi
oranlarında lehlerine yapılan değişiklikten (gelir vergisi oranları
aynı yasa ile değiştirilmiş, kurumlar vergisi oranını % 20’ye
düşürecek yasa tasarısı halen Meclis’te görüşülmektedir.)
faydalanamayacaklardır.
Konunun genel
hukuk ilkeleri açısından tartışılacak bir çok yönü bulunduğu
kanısındayız. Bu nedenle her mükellefin kendi durumunu değerlendirip
düzenlemeden zarar görmesi söz konusu ise ihtirazi kayıtla beyanname
verip dava açma alternatifini tartışmasında fayda bulunmaktadır.
2006 Yılında
Yatırım İndirimi İstisnasından Faydalanılıp Faydalanılmamasının
Değerlendirilmesi
Yukarıda
açıkladığımız üzere, 2006, 2007 ve 2008 yıllarında yatırım indirimi
istisnası uygularken, kurumlar vergisi oranının 2006 yılı başından
itibaren (şifahi açıklamalar bu yöndedir) % 20 olarak
uygulanacağını, istisna uygulandığında ise kalan matraha eski
kurumlar vergisi oranı % 30’un uygulanacağını, yatırım indirimi
istisnasının % 19,8 oranında stopajlı veya stopajsız olup olmadığını
göz önünde bulundurmak gerekmektedir.
Örneğin,
2005 yılından 2006 yılına 200 birim yatırım indirimi istisna tutarı
devreden bir kurumlar vergisi mükellefinin, (bu tutarın 24.4.2003
tarihinden önce alınmış teşvik belgesine ait olduğunu yani stopajlı
olduğunu düşünelim) 2006 yılı kurum kazancının 1000 birim olduğunu
varsayalım. (Devreden yatırım indirimi tutarının yeniden değerleme
oranında (% 0,39) endekslenmesi ihmal edilmiştir)
Yatırım indirimi
istisnası uygulanır ise:
1.000 - 200
= 800 KV matrahı
800 x
% 30 = 240 KV
200 x
%19,8 = 39,6 yatırım indirimi stopajı
240 + 39,6 = 279,6
toplam vergi yükü
Yatırım indirimi
istisnası uygulanmaz ise:
1.000
x %20 = 200 toplam vergi
yükü
Görüldüğü üzere bu
mükellefin yatırım indiriminden faydalanmaması daha avantajlı
olmaktadır. (Kar dağıtımı yapıldığında stopaja tabi tutulmuş yatırım
indirimine isabet eden kısımdan % 10 kar dağıtım stopajı
yapılmayacaktır)
Örneğin,
aynı
mükellefin devreden yatırım indirimi tutarının 1000 olduğunu
varsayarsak,
Yatırım indirimi
istisnası uygulanır ise:
1.000
- 1.000
=
0 KV matrahı
1.000 x %19,8
= 198 yatırım indirimi stopajı
Yatırım indirimi
istisnası uygulanmaz ise:
1.000 x %20
= 200 KV
Kar dağıtımı
yapılır ise, yatırım indirimi istisnasının uygulandığı senaryoda
vergi yükü aynı kalacak, yatırım indirimi istisnasının uygulanmadığı
senaryoda 800x%10=80 birim kar dağıtımı stopajı yapılacağı için
şirketteki vergi yükü 200+80=280 birime çıkacaktır. (Ortağın
beyanname vermesi durumunda kar dağıtımı stopajı hesaplanan vergiden
mahsup edilir.) Bu durumda salt şirketin vergi yükü göz önüne alınır
ise, yukarıdaki birinci örneğin aksine, bu örnekte yatırım indirimi
istisnası uygulanması daha avantajlı görünmektedir.
Örnekleri
çoğaltmak mümkün olup bu senaryolarda kritik nokta kurum kazancı
tutarı ile yatırım indirimi istisnası tutarının büyüklüklerinin
birbirine mukayesesidir.
2006 Yılının
Birinci Geçici Vergi Döneminde Yapılan Tercih
2006 yılı ilk
geçici vergi döneminde beyan edilecek matrah, Meclisteki tasarı
henüz yasalaşmadığı için % 30 oranında vergiye tabi tutulacaktır. Bu
nedenle, bu geçici vergi döneminde yatırım indirimi istisnası
uygulamak, özellikle geçici vergi dönemlerinde yararlanılan
istisnaların stopaja tabi olmadığı da göz önünde bulundurulursa
avantajlı olabilecektir. Ancak bu dönemde uygulanan istisnanın diğer
dönemler ve hesap döneminin tümü için uygulanma zorunluluğunun
bulunduğu ileri sürülebilir. Bilindiği üzere amortisman ve maliyet
yöntemleri için böyle bir zorunluluk söz konusudur. 217 nolu Gelir
Vergisi Genel Tebliğinde, istisnaların uygulanması açısından, sadece
gerekli şartların ortaya çıktığı geçici vergi dönemlerinde
istisnaların uygulanabileceği, şartların ortadan kalktığı dönemde
ise diğer dönemleri de kapsayacak şekilde istisna uygulamasının
yapılmayacağı, bu durumda istisna uygulanan önceki dönemler için
herhangi bir müeyyide uygulanmayacağı belirtilmiştir. Şartların
ortadan kalkması ifadesi gayri iradi bir durumu belirtmektedir.
Tercih ise adı
üstünde iradi bir durumdur. Ancak buna rağmen, diğer dönemlerde
vergi oranının değişecek olması nedeniyle yeni bir durumun ortaya
çıkması söz konusu olduğu için, bu geçici vergi döneminde yapılacak
tercihin diğer dönemlerde değiştirilebileceği görüşündeyiz.
Aynı değişikliğin,
1.1.2006’dan önce yapılan stopajlı ve stopajsız yatırım indirimi
tutarlarından öncelikle hangisinin indirim konusu yapılacağı
tercihinde de söz konusu olabileceğini düşünüyoruz. Çünkü
1.1.2006’dan önce yapılan tercih, yatırım indirimi istisna
tutarlarının indiriminde herhangi bir süre kısıtlamasının söz konusu
olmadığı şartlarda yapılmış idi. Oysa şimdi istisna tutarları ancak
2006, 2007 ve 2008 yılları kazançlarından indirilebilecektir.
Ancak bu konularda
yapılacak uygulamalar eleştiri konusu olabileceğinden yargı
sürecinin gözden uzak tutulmamasında yarar bulunmaktadır. |
