Bilindiği üzere, 1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi
Kanunu Genel Tebliği’nin “15.6.6.” bölümünde, kurumlar vergisi
mükelleflerinin hesap dönemi kapanmadan, geçici vergi dönemleri
itibarıyla doğan ticari kârları üzerinden avans kâr payı
dağıtabilecekleri belirtilmiştir.
Böylece şirket ortaklarının yıl içinde gelir
ihtiyaçlarını karşılayabilmek amacıyla şirketten yüksek ücretler
almak veya para kullanmak gibi ileride vergi riski yaratacak
uygulamalar yerine vergisel açıdan daha avantajlı olan avans kar
dağıtımını seçmeleri mümkün olacaktır.
Ancak, avans kâr dağıtımına ilişkin, ne Türk
Ticaret Kanunu’nda ne de Kurumlar Vergisi Kanunu’nda herhangi
bir hükmün yer almaması duraksamalara yol açmaktadır.
Avans Kar Payı
dağıtımının Koşulları:
Tebliğdeki avans kâr payı düzenlemesine göre:
1. Şirketlerin ana sözleşmelerinde avans kar payı
dağıtımına ilişkin hüküm bulunmalıdır. O halde, avans kâr
dağıtımı yapmak isteyen bir şirket öncelikle ana sözleşmesinde
değişiklik yapmalıdır.
2. Şirket genel kurulunda ilgili yılda avans kâr
dağıtımı yapılması yönünde yönetim kuruluna yetki verilmesi
gerekir.
3. Dağıtılacak avans kâr payı, geçici vergi
dönemlerine ilişkin ticari kârlardan, kanunlara ve esas
sözleşmeye göre ayrılmak zorunda olan yedek akçeler, vergi ve
mali karşılıklar ile varsa geçmiş yıl zararlarının tamamı
düşüldükten sonra kalan kısmın yarısını geçemeyecektir. Bir
hesap dönemi içinde dağıtılabilecek toplam avans kâr payı da bir
önceki yıla ait dönem kârının, kanunlara ve esas sözleşmeye göre
ayrılmak zorunda olan yedek akçeler, vergi ve mali karşılıklar
ile varsa geçmiş yıl zararlarının tamamı düşüldükten sonra kalan
kısmının yarısını geçemeyecektir. Bu nedenle bir önceki yıl
zarar eden şirketler avans kar payı dağıtamayacaktır.
4.
Dağıtılan avans kâr payları üzerinden % 15, stopaj yapılır.
Dağıtılan Avansın Geri Çağırılması
Avans kâr payı dağıtmış olan kurumların kurumlar
vergisi beyannamesinde ya da yıllara yaygın inşaat ve onarım
işlerinin bitiminde; zarar doğması veya safi kazancın avans
olarak dağıtımı yapılan kârdan düşük olması halinde, dağıtımını
yaptıkları kâr payının kazançla karşılanamayan kısmını izleyen
hesap döneminde kurumlar vergisi beyannamesinin verilme
süresinin sonuna kadar geriye çağırmaları gerekmektedir.
Geri çağrılan avans kâr payları üzerinden şirket
tarafından kesinti suretiyle ödenmiş olan vergiler, vergi
daireleri tarafından bu işlemin yapıldığı vergilendirme
döneminde mahsup veya iade edilecektir.
Avans Kar Payı Dağıtımında Yaşanan Sorunlar
Öncelikle konuyla ilgili hemen herkesin üzerinde
birleştiği nokta Kurumlar Vergisi Tebliğinin, Türk Ticaret
Kanunu’nda ve Kurumlar Vergisinde yer almayan bir konuyu hukuk
sisteminde yetki aşımı anlamına gelebilecek bir tarzda
düzenlemesidir. Yani kanunda olmayan bir konuda Tebliğle
düzenleme yapılmıştır.
Bu nedenle her ne kadar Tebliğde avans kâr payı
dağıtımında örtülü kazanç dağıtımı hükümlerinin uygulanmayacağı
belirtilmiş ise de ortada örtülü kazanç hükümlerini düzenleyen
bir kanun bulunmaktadır. Kaldı ki avans kar payı dağıtımı için
ana sözleşme değişikliğine Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’na bağlı
ticaret sicil memurluklarının izin vermesi gerekir.
Bu nedenle mükelleflerin bu konuda acele
etmemelerini, kanuni düzenlemeleri (yeni Türk Ticaret Kanunu
gibi) beklemelerini öneriyorum.
Yararlanılan Kaynaklar
1 Seri nolu KV GT
Azmi Demirci (Vergi Dünyası sayı 309)
Hakan ÜZELTÜRK (Yaklaşım sayı 173)
Fatih SARAÇOĞLU (Yaklaşım sayı 173)
