|
3065 sayılı
Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 11.maddesinin 1.fıkrasına c bendi
eklenmeden önce ihracatçılar, ihraç etmek üzere yurtiçinden
aldıkları mallar için KDV ödemek zorunda kalıyorlar, daha sonra ise
ihracat istisnası nedeniyle iade yoluyla geri alabilmek için bir
takım bürokratik işlemlere, zaman ve finansal kayıplara katlanmak
zorunda kalıyorlardı.
Sözü geçen
kanunun 11/1 maddesine c bendi eklenerek, ihracatçıya; bazı
koşulları yerine getirmek kaydıyla KDV ödemeksizin mal alıp ihraç
etme imkanı, imalatçıya; ilgili dönem KDV beyannamesinde ödeme
çıkması halinde tecil-terkin veya devir KDV çıkması halinde vergi
iadesi alabilme hakkı tanınmıştır.
Ancak olası
aksiliklerde tüm yasal sorumluluğun malı satan (imalatçı) kişi veya
kurumda olması nedeniyle uygulamada bazı problemlerle
karşılaşılabilmektedir. Bu yazıda en çok sorun yaratanların başında
gelen, ihraç kaydıyla teslim edilen malların ihracatçı tarafından
süresi içinde ihraç edilememesi ve/veya süresi içinde ihraç edilen
malın geri gelmesi durumuna değinilecektir.
1)
İhraç Kayıtlı Teslimlerde İhracatın Gerçekleşmemesi:
Bilindiği gibi
bu sistemin işlemesinin en önemli şartlarından biri; imalatçı
tarafından 3065 sayılı KDVK’nun 11/1-c maddesi kapsamında,
ihracatçıya yapılan yurtiçi satışın, ihracatçı tarafından üç ay
içinde yurtdışı edilmesi gereğidir.
Ancak gerek
yurtdışındaki firmanın malı almaktan vazgeçmesi gerekse bazı
aksaklıklar nedeniyle, yurtiçinde ihraç kayıtlı olarak satışı
yapılan malın üç ay içinde ihracatı gerçekleşememekte ve imalatçıya
iadesi söz konusu olabilmektedir.
Böyle bir
durumda eğer mücbir sebep yoksa ve imalatçı açısından tecil edilecek
KDV söz konusu ise tecil olunan KDV gecikme zammı ile beraber vergi
dairesince tahsil edilir. Mücbir sebep varsa, 4842 sayılı kanunla c
bendine eklenen hüküm gereği ilgili dönemler için gecikme zammı
yerine tecil faizi ile birlikte tahsil olunur. Yine aynı Kanunun c
bendinin sonuna eklenen maddeyle; ihracatın mücbir sebepler veya
beklenmedik durumlar nedeniyle üç ay içinde gerçekleştirilememesi
durumunda bu sürenin dolmasından itibaren on beş gün içinde
başvurulması ve bakanlığın uygun görmesi şartıyla üç aylık ek süre
verilebilmektedir. İhracatın bu ek süre içinde gerçekleşmesi
durumunda herhangi bir cezai işlem söz konusu olmayacaktır.
Mücbir sebep
halleri Vergi Usul Kanunu’nun 13.maddesinde sayılmıştır.
-
Vergi ödevlerinden herhangi birinin yerine getirilmesine engel
olacak derecede ağır kaza, ağır hastalık ve tutukluluk.
-
Vergi ödevlerinin yerine getirilmesine engel olacak yangın, yer
sarsıntısı ve su basması gibi afetler.
-
Kişinin iradesi dışında vukua gelen gaybubetler.
-
Sahibinin iradesi dışındaki sebepler dolayısıyla defter ve
vesikalarının elden çıkmış bulunması.
İhracatın
gerçekleşmeyip malların imalatçıya iade edilmesi durumunda;
ihracatçılar, imalatçılara iade edilen mallara ilişkin iade faturası
düzenleyecekler ve bu faturada katma değer vergisini
göstereceklerdir. Bu vergi, malın iade edildiği dönem beyannamesinde
ihracatçı açısından hesaplanan katma değer vergisi olarak beyan
edilecek, imalatçı açısından ise indirilecek vergi olarak
gösterilecektir. Ayrıca alış faturasında gösterildiği halde
ihracatçı tarafından indirim konusu yapılmayan KDV’ ninde, iade
faturası ile beraber indirim konusu yapılması gerekir. Konuya
ilişkin bir muhasebeleştirme örneği vermek gerekirse.
İmalatçı
açısından:
----------------------------------/------------------------------
610.Satıştan
İadeler xxx
191.İnd.KDV
xxx
120.Alıcılar xxx (KDV Tutarı)
120.Alıcılar (Fatura
Toplamı) xxx
192.Tecil Edilecek
KDV * xxx (KDV Tutarı)
---------------------------------/-------------------------------
*Ay sonu KDV
kapanış kayıtlarında 136 hesaba aktarılmışsa 136 hesap alacaklı
İhracatçı
Açısından:
---------------------------------/------------------------------
320.Satıcılar xxx (Faturanın KDV hariç tutarı)
191.İnd.
KDV xxx
153.Ticari Mallar xxx
391.Hesaplanan KDV
xxx
---------------------------------/------------------------------
2)
İhracatı Gerçekleşen Malların Geri Gelmesi:
46
Seri No’lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinin c/b bendinde yapılan
açıklamalara göre “ Katma Değer Vergisi Kanununun 11/1-c
maddesi kapsamında teslim edilen ve ihracatı gerçekleştirilen
malların Gümrük Kanununun 132.maddesinde belirtildiği şekilde geri
gelmesi halinde ithalat istisnasından faydalanılabilmesi için,
ihracatçıya düzenlenen faturada hesaplandığı halde tahsil edilmeyen
katma değer vergisinin ihracatçı tarafından ilgili gümrük idaresine
ödenmesi veya aynı miktarda teminat gösterilmesi gerekmektedir.”
Bu
açıklamalara göre,
- Fatura
üzerinde hesaplandığı halde ödenmeyen katma değer vergisinin gümrük
idaresine ödendiğinin tevsiki halinde, imalatçı açısından gecikme
zammı aranmaksızın terkin veya iade işlemleri yerine
getirilebilecektir. İhracatçı ise ödemiş olduğu KDV’ yi indirim
konusu yapacaktır.
- İhracatçı,
alıcı tarafından beğenilmeyerek ya da kusurlu bulunarak geri
gönderilen malları, eksikliklerini gidererek tekrar ihraç edecekse,
geri gelen malların girişi sırasında katma değer vergisini ödemeyip,
bu tutar kadar teminat gösterebilecektir. Bu durumda geri gelen
mallar yeniden ihraç edilene kadar tecil-terkin ve iade işlemlerinin
yapılması söz konusu olmayacaktır. İhracat gerçekleştikten sonra
ise, aranılan belgelerin ibrazı şartıyla tecil-terkin ve iade işlemi
yapılabilecektir.
-
Geri gelen malların, ihracatçılar tarafından imalatçılarına,
tedarikçilerine veya yurt içindeki diğer şahıslara satışında ise,
ihracatçı fatura keserek dönem beyannamesinde hesaplanan KDV olarak
beyan edecek, malı teslim alan yurtiçi alıcı ise indirilecek KDV
olarak gösterecektir.
İhraç kayıtlı
olarak alınarak ihraç edilen malın geriye gelmesi halinde KDV’ nin
gümrükte ödenerek ithal edilmesi ve bu malın imalatçıya fatura
edilmesi durumunda muhasebe kaydı aşağıdaki gibi olacaktır.
İhracatçı
açısından:
---------------------------------/----------------------------
191.İnd.KDV
xxx
610.Satıştan
İadeler xxx
100.Kasa veya 102
Bankalar xxx
120.Satıcılar
(Yurtdışı Müşt.) xxx
--------------------------------/------------------------------
320.Satıcılar xxx
600.Yurtiçi Satışlar xxx
391.Hesaplanan KDV xxx
--------------------------------/------------------------------
İmalatçı
açısından:
--------------------------------/------------------------------
610.Satıştan
İadeler xxx
191.İnd.KDV
xxx
120.Alıcılar (Fatura
Toplamı) xxx
--------------------------------/------------------------------
|
