|
Giriş:
Günümüz ekonomisinde işletmeler
nakit fazlalıklarını esas faaliyetlerinin yanı sıra ihraççı
şirketlerden, aracı kuruluşlardan ya da menkul kıymet borsalarından
menkul kıymet almak suretiyle değerlendirebilmektedirler.
Söz konusu menkul kıymetlerin Vergi
Usul Kanununa göre değerleme hükümlerine tabi tutulması öteden beri
tartışma konusu olmuştur.
Maliye Bakanlığı 4369 sayılı Kanunla
menkul kıymetlerde değerleme ölçüsünü değiştirmiş olup, konuya
açıklık getirmek için aynı zamanda bir tebliğ taslağı hazırlamıştır.
Önümüzdeki günlerde söz konusu tebliğ taslağının yayınlanması
beklenmektedir.
1.
Menkul kıymetlerin
değerlemesinde alış bedeli:
Vergi Usul Kanununun 279 uncu
maddesinde hisse senetleri ile portföyünün en az %51’i Türkiye'de
kurulmuş bulunan şirketlerin hisse senetlerinden oluşan yatırım fonu
katılma belgeleri öteden beri uygulandığı üzere alış bedeliyle
değerlenecektir.
Alış bedeliyle değerleme yapılırken,
alışla ilgili giderler maliyete aktarılmayacak olup, katılma
belgelerinin dövizli olarak alınması halinde de ortaya çıkan kur
farkları maliyete dahil edilmeyecektir.
2.
Menkul kıymetlerin
değerlemesinde borsa rayici:
Portföyünün en az %51’i Türkiye'de
kurulmuş bulunan şirketlerin hisse senetlerinden oluşan yatırım fonu
katılma belgeleri dışında kalan menkul kıymetlerin borsa rayici ile
değerleneceği hükme bağlanmıştır. (VUK Md.279)
Ancak, değerlemesi yapılacak menkul
kıymet için, borsa rayici yoksa veya borsa rayicinin muvazaalı
olarak oluştuğu anlaşılırsa, borsa rayici yerine menkul kıymetin
alış bedeline, değerleme gününe kadar oluşan gelirin eklenmesi
suretiyle bulunacak tutar esas alınacaktır.
Vergi Usul Kanununun 263 üncü
maddesinde, borsa rayicinin
oluşumunda normal dalgalanmalar dışında bariz kararsızlıklar görülen
hallerde, son işlem günü yerine değerlemeye takaddüm eden 30 gün
içindeki ortalama rayici, borsa rayici olarak esas aldırmaya Maliye
Bakanlığının yetkili olduğu hükmü bulunmaktadır.
Buna göre Maliye Bakanlığı'nca aksi
yönde bir düzenleme yapılmadığı sürece, borsada son muamele gününde
oluşan rayiç esas alınmak suretiyle değerleme yapılacaktır.
Ancak daha sonra yapılacak vergi
incelemeleri ile borsada oluşturulan rayicin muvazaalı olduğu
anlaşılırsa Vergi Usul Kanunu hükümleri çerçevesinde gerekli
tarhiyatların yapılacağı açıktır.
Sonuç:
Sonuç olarak menkul kıymetlerin
değerlemesinde; dikkate alınması gereken iki husus vardır:
Ø
Hisse senetleri ile
portföyünün en az %51’i Türkiye'de kurulmuş bulunan şirketlerin
hisse senetlerinden oluşan yatırım fonu katılma belgeleri alış
bedeliyle,
Ø
Bunların dışında kalan
menkul kıymetlerin ise borsa rayici ile değerlenecektir.
Borsa rayici ile yapılacak
değerlemelerde rayicin muvazaalı olması durumunda inceleme
elemanları tarafından gerekli tarhiyatlar yapılacaktır. |
