|
Bazı hükümleri
Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen 5510 sayılı Sosyal
Güvenlik ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun yürürlüğe giriş
tarihinin 1 Temmuz 2008 veya 1 Ocak 2009 olacağı tahmin ediliyor.
Bu kanunda bazı değişiklikler öngören tasarı halen TBMM’nde
görüşülmektedir.
Bu Kanun ve bu
Kanunda değişiklik öngören tasarıya göre anonim şirketlerin kurucu
ortakları ve yönetim kurulu üyesi ortakları ile limited şirket
ortaklarının ödeyecekleri sosyal güvenlik destekleme primlerinin
tutarlarında bazı değişiklikler öngörülmektedir.
5510 Sayılı
Kanundan Önce ve Halen Yürürlükte Olan Yasal Düzenleme:
Halen yürürlükte
olan yasal düzenlemeye göre Bağ-Kur’dan emekli olup da yine
Bağ-Kur’lu olmasını gerektirecek faaliyetlerde bulunan Bağ-Kur
emeklilerinin aylıklarından % 10 oranında
Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) kesintisi yapılıyor.
SSK ve Emekli
Sandığı gibi diğer sosyal güvenlik kurumlarından emekli olanların,
Bağ-kur sigortalısı olmalarını gerektirecek faaliyetlerde
bulunmaları halinde ise faaliyete başladıkları ayı takip eden
aybaşından itibaren, Bağ-Kur’luların
onikinci gelir basamağının %10'u oranında SGDP ödüyorlar.
5510 sayılı
Kanun Düzenlemeleri ve Bu Kanunda Tasarı İle Yapılması Öngörülen
Değişiklikler:
5510 sayılı Kanunda
emekli olduktan sonra tekrar çalışmaya devam eden limited şirket
ortakları, anonim şirketlerin kurucu ortakları ve yönetim kurulu
üyesi ortakları için iki alternatif öngörülmüştür:
Birincisi,
bu durumda olanların yaşlılık aylıkları, çalışmaya başladıkları
tarihi takip eden ödeme dönemi başında kesilecek ve çalıştıkları
süre zarfında prime esas kazançları üzerinden prim alınacaktır. Bu
prim aşağıda açıkladığımız üzere prime esas kazanç üzerinden % 33,5
ile % 39 arasında olacaktır.
İkincisi
ise, aylıklarının kesilmemesi için yazılı istekte bulunanların
yaşlılık aylıklarının ödenmesine devam edilecek ancak bunların prime
esas kazançları üzerinden sosyal güvenlik destek primi alınacaktır.
Bu primin oranı da % 33,5 ile 39 arasında olacaktır. Sosyal
güvenlik destekleme primi malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları
prim ödeme gün sayısına ilave edilmeyecektir. (Şu anda TBMM de
görüşülen tasarıya göre bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra
çalışmaya başlayanlar emekli olduklarında Sosyal Güvenlik Destekleme
Primi ödeyerek çalışamayacaklardır. Bu kişiler ancak emekli
aylıklarını kestirerek çalışabileceklerdir. Yeni Yasanın yürürlüğe
girmesinden önce sigortalı olanlar ise emekli olduklarında SGDP
ödeyerek çalışabileceklerdir.)
Anonim
Şirketlerin Kurucu Ortakları ve Yönetim Kurulu Üyesi Olan Ortakları
ile Limited Şirket Ortaklarının Aylık Prime Esas Kazançları
5510 sayılı Kanunun
80. Maddesine göre ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı
nedeniyle gerçek veya basit usûlde gelir vergisi mükellefi olanlar,
anonim şirketlerin kurucu ortakları ve yönetim kurulu üyesi olan
ortakları ile limited şirket ortaklarının aylık prime esas
kazançları, 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük
kazanç alt sınırı ile üst sınırı arasında kalmak şartı ile
kendileri tarafından beyan edilecektir.
Kanunun 82.
maddesine göre, alınacak prim ve verilecek ödeneklerin hesabına esas
tutulan aylık kazancın alt sınırı asgarî
ücret kadar, üst sınırı ise asgari ücretin 6,5 katıdır.
Yukarıda sayılan
kişiler, aynı zamanda işveren ise beyan edeceği aylık kazanç,
çalıştırdığı sigortalıların kazancının en yükseğinden az
olamayacaktır.
Prime Esas
Kazançlara Uygulanacak Prim Oranı
Kanunun “Prim
Oranları ve Devlet katkısı“ başlıklı 81. maddesinin “g” bendine
göre 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki
sigortalılar (ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle
gerçek veya basit usûlde gelir vergisi mükellefi olanlar, anonim
şirketlerin kurucu ortakları ve yönetim kurulu üyesi olan ortakları
ile limited şirket ortakları) (a), (c) ve (f) bentlerindeki prim
oranlarının toplamı üzerinden, şayet sosyal güvenlik destek primi
ödemek suretiyle çalışıyorlar ise (e) bendinde belirtilen prim
oranlarının toplamı üzerinden primlerini öderler. “
81. maddenin (e)
bendine göre yaşlılık aylığı almakta iken bu Kanuna tâbi bir işte
çalışanlara uygulanacak sosyal güvenlik destek primi oranı (a), (c)
ve (f) bentlerinde belirtilen prim oranlarının toplamı kadardır.
81. Maddenin (a),
(c) ve (f) bendlerinde belirtilen oranların toplamı
(20+(1 veya 6,5)+12,5) olmak üzere toplam 33,5 ile 39
arasındadır.
5510 sayılı Kanuna
göre yaşlılık aylığı almakta iken işine devam etmek isteyen ticarî
kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit
usûlde gelir vergisi mükellefi olanlar,
anonim şirketlerin kurucu ortakları ve yönetim kurulu üyesi olan
ortakları ile limited şirket ortakları kendileri tarafından beyan
edilecek aylık kazanç matrahı üzerinden (asgari ücretin aylık brüt
tutarı ile bu tutarın 6,5 katı arasında olmak kaydıyla) en az % 33,5
oranında Sosyal Güvenlik Destekleme Primi ödemeleri öngörülmüştür.
Halen mevcut
düzenlemeye göre, Bağ-kur Kanununa göre yaşlılık aylığı almakta iken
tekrar aynı kanuna tabi bir işte çalışmaya devam edenlerin
aylıklarından %10 oranında, diğer sosyal güvenlik kanunlarına göre
yaşlılık veya malullük aylığı almakta iken Bağ-kur Kanununa tabi
olmayı gerektirecek şekilde faaliyette bulunanlar ise 12 inci gelir
basamağının %10’u tutarında sosyal güvenlik destek primi
alınmaktadır. Bu oran, 5510 sayılı Kanunla, % 33,5-39’a
çıkarılmıştır. Ancak Anayasa Mahkemesi SGDP
oranının % 10’dan % 33,5-39’a çıkarılmasına ilişkin hükmü iptal
etmiştir.
TBMM’nde
Görüşülen Tasarıya Göre Ne Olacak
TBMM’nde
görüşülmekte olan hükümetin sunduğu ilk tasarıda, bağımsız
çalışanlar için (anonim şirketlerin kurucu ortakları ve yönetim
kurulu üyesi olan ortakları ile limited şirket ortakları) SGDP
tutarının emekli aylıklarının % 15’i oranında olması öngörülmüş
olup, şu anda Komisyonda ve genel kurulda yapılan değişiklikler ile
bu orana ilk yıllarda % 12 ile başlanması ve azami % 15 oranına
kadar kademelendirilmesi öngörülmektedir.
|
