|
Katma Değer Vergisinin İşleyişi:
Katma Değer Vergisi teorik olarak, mal veya hizmetin ilk doğuşundan
itibaren her kademede yaratılan katma değerin vergilenip Hazineye
intikal etmesini, tüketiciye ulaşana kadar aradaki safhalarda
Hazineye intikal eden verginin hesaplanan KDV’lerden indirilmesini,
en son tüketicinin ödediği KDV’nin tüketici tarafından indirim
konusu yapılamaması nedeniyle tüketicinin üzerinde kalmasını öngören
dolaylı bir vergidir. Sistemin kurgusu gerçekten mükemmeldir. Ancak
sistemin işleyebilmesi için zincirin halkalarında bir kopukluk
olmaması gerekir. Zincirin halkalarında iki nedenle kopukluk
olabilmektedir. Birincisi, bir veya birden çok safhada hesaplanan
yani tahsil edilen KDV’lerin çeşitli nedenler ile (örneğin zararına
satışlar veya sahte belge kullanımı gibi) indirilecek yani ödenen
KDV’lerden az olması, ikincisi bazı safhalarda indirimli oran,
muafiyet veya istisna uygulanması.
İstisnalarda veya Düşük Oranlı Teslimlerin KDV Yükünün Giderilmesi:
İstisna, işlemin konusu, teslim edilen mal veya hizmetin türü veya
teslim alanın niteliği nedeniyle uygulanmaktadır. Bazı işlemler
Katma Değer Vergisi konusuna girmekle birlikte mevzuata göre istisna
oldukları için KDV’ne tabi olmamaktadır. İşlemin KDV’ne tabi
olmaması, o safhada teslim edilen mal veya hizmet için karşı
taraftan KDV tahsil edilmemesi anlamına gelmektedir. Bu da o mal
veya hizmet için ödenen KDV’nin indirilememesi ve yük olarak
işletmenin üzerinde kalmasıdır. Mevzuatımızda istisnaların
bazıları için işletmenin yüklendiği KDV’nin işletmeye iade edilmesi
öngörülmüş, bazı istisnalar için ise KDV iadesi öngörülmemiştir.
Örneğin ihracat, transit taşımacılık için iade öngörülmüş,
kurumların aktifinde en az iki tam yıl süreyle bulunan
gayrimenkullerin satışı suretiyle gerçekleşen devir ve teslimlere
ilişkin istisna için iade öngörülmemiştir. Veya bakanlar Kuruluna
verilen yetki nedeniyle bazı indirimli orana tabi malların teslimi
nedeniyle KDV iadesi öngörülmeyebilecektir.
İstisnadan Vazgeçme:
KDV Kanununun 18’nci maddesine göre, istisna uygulamaktan vazgeçmek
yani istisna işlemler için KDV tahsil etmek mümkündür. KDV Kanununun
“İstisnadan Vazgeçme” başlıklı 18’nci maddesine göre, ilgili vergi
dairesine yazılı başvuruda bulunarak, belirtilen işlem türleri
için vergiye tabi tutulmayı talep edilebilir. Bu talebin
dilekçede belirtilen ve dilekçe tarihinden sonra ifa edilen
işlemleri kapsaması şarttır. Söz konusu talep devam etmekte olan
işlemler için geçerli olmayacaktır. Öte yandan istisna işlemler
için KDV uygulanmaya başlandıktan sonra üç yıl uygulamayı sürdürmek
zorunludur.
Eski uygulamada işlem bazında seçim söz konusu değildi. 5228 sayılı
Kanunla 18’nci maddede yapılan değişiklikten sonra işlem bazında
(örneğin belli bir mal veya hizmet türünün) satışına ilişkin olarak
istisnadan vazgeçmek mümkündür. Örneğin aynı işletmede konut yapı
kooperatiflerine verilen inşaat taahhüt hizmetlerinde istisnadan
vazgeçerek KDV uygulamak, aynı zamanda da 150 metrekarenin altındaki
konut teslimlerini istisnaya tabi tutmak mümkündür.
İstisnadan Vazgeçerek İade ve Mahsup Konusu İşlem Yapanlar KDV
İadesi Alabilirler mi?
Bilindiği üzere, 1 Ocak 1998 tarihinden önce
bina inşaat ruhsatı alınmış olan inşaatlara ilişkin olarak; konut
yapı kooperatiflerine yapılan inşaat taahhüt işleri ile 150
m2'yi aşmayan konutlara ilişkin olarak kanunla kurulmuş sosyal
güvenlik kuruluşları ve belediyelere yapılan inşaat taahhüt işleri
Katma Değer Vergisinden müstesnadır. Bu istisna kısmi istisna
kapsamında sayıldığı için bu işler dolayısıyla müteahhitlerin
yüklendiği KDV’lerin iade olarak alınması mümkün olmamakta, ancak
kazançlarının tespitinde gider veya maliyet olarak
yazılabilmektedir. Bu durum çeşitli nedenlerle KDV yükünü
fiyatlarına yansıtamamış müteahhitlerin mağduriyetine yol
açmaktadır. Bize göre böyle bir durumda KDV Kanununun 18’nci
maddesinden yararlanmak suretiyle bu işlemler için KDV uygulamak
(konut yapı kooperatiflerine yapılan inşaat taahhüt işleri % 1
oranında KDV’ne tabidir) ve indirimli oran nedeniyle yüklenilen
vergileri iade olarak almak mümkün olabilmelidir. Veya teslimleri
istisnaya tabi olan metal, plastik, lastik, kauçuk, kağıt, cam hurda
ve atıkların istisnadan vazgeçmek suretiyle ihraç edilmesi halinde
yüklenilen vergilerin ihracat istisnası kapsamında iadesinin mümkün
olması gerekir.
Bursa Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen 3.8.2006 tarihli
bir özelgede, hurda ve atık teslimleri ile ilgili istisnadan
yararlanmak istemeyen bir mükellefin dilekçe ile müracaatta
bulunması halinde dilekçe tarihinden sonra ifa edilen hurda
teslimlerinden yapılan KDV stopajı nedeniyle iade ve mahsup
talebinde bulunmasının mümkün olduğu belirtilmiştir.
|
