Döviz Kurları - Kur Arşivi

Alış Satış
Dolar 5.6134 5.6235
Euro 6.4316 6.4432
Sterlin 7.3018 7.3399
Güncelleme Tarihi: 19.10.2018 - 15:30
Kullanacağınız kur bir gün önce belirlenen kur olmalıdır

E-Bülten

Duyuru ve gelişmelerimizden haberdar olmak için e-bülten listemize üye olabilirsiniz.

5520 Sayılı Yeni Kurumlar Vergisi Yasası İle Kooperatiflerde Yapılan Düzenlemeler ve (Özellikle Konut Yapı Kooperatiflerinde) Risturn İstisnası ile Ortak Dışı İşlemler

erdal ulusel -

Yayımlanma Tarihi  :   01.12.2007

 

Bilindiği gibi yeni Kurumlar Vergisi Kanunu 21.06.2006 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak, 01.01.2006 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiştir. Yeni yasanın 4 ve 5.maddelerinde kooperatiflerle ilgili muafiyet ve istisna hükümlerine yer verilmiştir. Öteden beri yürürlükte olan 5422 sayılı eski Kurumlar Vergisi Kanununda yer alan kooperatiflerle ilgili düzenlemelerle, yeni kanunda yer alan düzenlemeler arasında bir takım farklar ve benzerlikler bulunmaktadır.

 

Yeni düzenlemede de kooperatifler Kurumlar Vergisine tabidir.

5520 sayılı yeni Kurumlar Vergisinin 1.maddesinde, eski yasada olduğu gibi kooperatiflerin esas olarak Kurumlar Vergisi mükellefi oldukları hükmü yer almaktadır.

 

Kooperatifler artık sermaye şirketi değildirler.

Yürürlükten kaldırılan eski yasada; kooperatifler birer sermaye şirketi sayılırken, yeni yasa ile bu kaldırılmış ve mükellef olarak nitelendirilmişlerdir. Ayrıca eski yasa hükümlerinde tarım, kredi, yapı, satış kooperatifleri gibi kooperatif türleri sınıflaması mevcutken, yeni yasada böyle bir tanımlama yapılmamıştır.

 

Tüketim ve nakliye kooperatifleri vergilendirme kapsamına alınmıştır.

Eski yasada şartlara bağlı olarak tüm kooperatiflere vergi muafiyeti tanınmışken, yeni düzenleme ile tüketim ve nakliye kooperatifleri vergilendirme kapsamına dahil edilmiştir.

 

Kooperatiflerin muafiyetten yararlanabilmeleri için, ana sözleşmelerinde;

  • Sermaye üzerinden kazanç dağıtılmaması,
  • Yönetim kurulu başkan veya üyelerine kazanç üzerinden pay verilmemesi,
  • İhtiyat akçelerinin ortaklara dağıtılmaması,
  • Sadece ortaklarla iş görülmesi (Yapı kooperatiflerinin kendilerine ait arsalarını kat karşılığı vererek her bir hisse için bir iş yeri veya konut elde etmeleri ortak dışı işlem sayılmaz.)

ve bu hükümlere fiilen uyulması gerekmektedir.

 

Konut yapı kooperatiflerine ilave şartlar getirilmiştir.

Kanunun 4.maddesinde konut yapı kooperatifleriyle ilgili yukarıda sayılanlara ek olarak bazı şartlar getirilmiştir. Buna göre;

  • Kuruluşlarından, söz konusu yapı inşaatlarının sona erdiği tarihe kadar yönetim ve denetim kurullarında inşaat işini üstlenen gerçek kişilerle tüzel kişi temsilcilerinin ve bunların ilişkili olduğu kişiler veya işçi işveren ilişkisi bulunan kişilere yer vermemesi,
  • Yapı ruhsatı ile arsa tapusunun kooperatif tüzel kişiliği adına olması gerekmektedir.

�Kooperatiflerin üyelerine mesleki ve geçimlerine ait ihtiyaçlarını; karşılıklı dayanışma ve yardımlaşma ile sağlanmasının� esas olmasından hareketle, yeni kurumlar vergisi yasasında, kanun koyucu bazı sınırlandırmalar getirmiştir. Bunun nedeni kooperatiflerin varoluş ruhu ile bağdaşmayan, kooperatif adı altında yap-sat inşaat faaliyetinde bulunarak haksız rekabet ve vergi kaybına yol açan ve yukarıda sayılan sosyal amaçlarla örtüşmeyen uygulamalardır.

KVK 5 nolu sirkülerine göre ise,� öteden beri faaliyette bulunan ve 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununa göre kurumlar vergisinden muaf olan yapı kooperatifleri ile 2006 yılı içinde kurulmuş olan yapı kooperatiflerinin 31.12.2006 tarihine kadar yukarıda belirtilen şartların tamamını sağlamaları gerekmektedir.�

Yukarıda belirtilen şartlar konut yapı kooperatifleri açısından özellikle kat karşılığı arsa temininde yapı ruhsatı ve arsaların kooperatif tüzel kişiliği adına tescil şartı uygulamada bir takım sıkıntılar yaratacaktır. Arsa sahibi inşaat belli bir aşamaya gelmeden (veya bitmeden) arsanın mülkünü devretmek istemeyecek, bu da kooperatifin vergi muafiyetini engelleyecektir.

 

Önemli olan bir diğer konu da ortak dışı işlemdir.

Konut yapı kooperatifleri kat karşılığı inşaat yaptırmaları halinde her kooperatif üyesinin bir konut veya işyeri alması ve Yapı ruhsatı ile arsa tapusunun kooperatif tüzel kişiliği adına olması halinde Kurumlar Vergisi muafiyetinden yararlanabilecek olmasıdır.

Örneğin üye sayısı 10 olan bir kooperatifin, 40 adet konut-işyeri inşa etmesi durumunda; üye sayısından fazla olan konutlar-işyerleri için ortaklık dışı işlem yapılmış olacak ve fazla konutlardan doğan kazanç Kurumlar Vergisi�ne tabi olacaktır.

 

Üst Birliğe üye olma şartı kaldırıldı.

Maliye idaresi ile kooperatifler arasında sorun olan üst birliğe üye olma şartı 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu ile kaldırılmış olup bundan sonra üst birliğe üye olup olmama kooperatiflerin vergi muafiyetini etkilemeyecektir.

 

Risturn İstisnası

Kooperatif ortaklarının yönetim gideri karşılığı olarak ödedikleri paralardan harcanmayarak iade edilen kısımlar ile aşağıda belirtilen kooperatiflerin ortakları için;

  • Tüketim kooperatiflerinde, ortakların kişisel ve ailevî gıda ve giyecek ihtiyaçlarını karşılamak için satın aldıkları malların değerine,
  • Üretim kooperatiflerinde, ortakların üreterek kooperatife sattıkları veya kooperatiften üretim faaliyetinde kullanmak üzere satın aldıkları malların değerine,
  • Kredi kooperatiflerinde, ortakların kullandıkları kredilere,

göre hesapladıkları risturnlar Kurumlar Vergisinden müstesnadır.

Bu risturnların ortaklara dağıtımı, kâr dağıtımı sayılmaz. Risturnun nakden veya aynı değerde mal ile ödenmesi istisnanın uygulanmasına engel değildir.

Ortaklardan başka kimselerle yapılan işlemlerden doğan kazançlar ile ortaklarla ortaklık statüsü dışında yapılan işlemlerden doğan kazançlar hakkında risturnlara ilişkin istisna hükmü uygulanmaz. Bunların genel kazançtan ayrılmasında, ortaklarla yapılan iş hacminin genel iş hacmine olan oranı esas alınır.